صفتى است مختصّ به انسان كه موجب جلوگيرى از شهوات است ، و در برابر آن غريزه ى ميل و محرّك بسوى شهوات است ، كه خوددارى و مقاومت با آنها موجب مىشود براى توليد حالتى در انسان بنام صبر و چون انسان بآسيبهاى شهوات و ناسازگارى آنها با سعادت انسان بينا شد و اين بينائى قوّت پيدا كرد آن را ايمان مينامند كه در نتيجه ى آن ، يقين مىكند شهوات دشمن راهزنى است مانع از وصول بسعادت و طريق حقّ و اين يقين سبب مىشود كه كليه ى كارهاى او بر خلاف مقتضاى شهوت و خواسته هاى نفسانى باشد . ممكن است چند حالت از صبر توليد شود : 1 - تحمّل كارهاى سخت از قبيل عبادات و غير آنها و يا برخود هموار كردن ناگواريها مانند بيمارى و زخمهاى شديد و ديگر سختيهاى زندگى كه اينها همه نتيجهء صبر است و اين ناگواريها اگر مطابق با دستور دين انجام شود البتّه پسنديده است 2 - صبر نفس و روح است از خواستهاى طبع آدمى در ميل بامر جنسى و يا مصرف كردنى شخص كه آن را عفّت مىنامند يا عفّت شكم و يا عفّت شرم و فرج . 3 - اگر خوددارى از ناگواريهاى خارجى باشد مانند مصيبتها و تلف خواسته ها آن را صبر مىنامند كه در برابر آن جزع و بيتابى است . 4 - صبر از تعقيب مال و اندوختن سرمايه كه آن را خوددارى مىنامند و در برابر آن مستى نعمت و فزون طلبى است . 5 - صبر در برابر دشمن و پيشآمدهاى ترسآور ، شجاعت است كه مقابل آن خوف و جبن و بددلى است . 6 - صبر در پيشآمدها و سختيها مانند رفتن جاه و مال و كارشكنيها و ايجاد زحمتها كه آن را سعه ى صدور و شهامت و پايدارى مينامند كه در برابر آن بزدلى و ضعف و بيچارگى است . 7 - صبر در افشاى رازها و نسنجيده سخن گفتن و آن را رازدارى و كتمان سرّ مىنامند . 8 - صبر از زيادرويهاى در زندگى زهد ناميده مىشود كه در برابر آن حرص است